HAVA DURUMU

- Hoşgeldiniz - Sitemizde 16 Kategoride 5661 İçerik Bulunuyor.

SON DAKİKA

Bahçesaray’da sahneye konulan “Saran Pehlivan” oyun

11 Mart 2018 - 279 views kez okunmuş
Ana Sayfa » Genel»Bahçesaray’da sahneye konulan “Saran Pehlivan” oyun
Bahçesaray’da sahneye konulan “Saran Pehlivan” oyun

Doc.Dr. S. Kerimova 
Bahçesaray’da sahneye konulan “Saran Pehlivan” oyun (A.S.PUŞKİN)

Her tiyatro oyunu veya temsil ahşap evlerde ve zorluklar içerisinde yaşayan insanların umutsuzluğunun dramını anlatır. Genelde tiyatro oyunlarında hep gece vardır. Mutluluk ve gündüzler ile komedi az denecek kadardır. Çünkü tiyatro yazarları hayatın gerçeğini yazmaya çalışmaktadırlar.. Bir evin içerisindeki trajedik yaşamı genelde tiyatro yazarları devamlı gündeme getirirler. Bazen bu evlerin bahçesinde nadiren çok güzel çiçekler bulunur. Çünkü genelde çok zor günlerden gelen Kırım Tatarları sanat içerisinde bulunan nadide çiçeklerdir.. Her türlü esaretin içerdinde ellerinden geldiğince medeniyetin ve sanatın içerisinden ayrılmadılar.. Düş ve güçlerin geliştirip, bu zor zamanlarında bile çok iyi oyun yazarları ile aktörler yetiştirdiler…. 

svetlana sevil kerimova

svetlana sevil kerimova

İlk akla gelenler yerel yazar ve aktörler Osman Zaatov / Celal Meinov / Setter Mishorlu / Lütfü Ümerov ve Addullah Terlikçi tarafından doğu , batı ve Rus klasikleri yazıldı. Sahneye bunların yardımı ile sahneye konuldu.
Saran Pehlivan; KırımTatar dilinde ilk defa Bahçesaray’da tercüme edildi. 
A.S.Puşkin’ in doğumunu 100. yılında Bahçesaray’da sahneye konulan Saran Pehlivan, ilk defa Rusça oynandı… Çok beğenildi. KırımTatar diline nazım değilde, daha sonra nesir olarak Osman Zaatov, tarafından çevrildi. Bu oyun içindeki karakterler KırımTatar tiyatrosunun bir analiziydi.!. 
Bunun dışında o zor günlerde tiyatro oynanacak binanın bulunması ve tahsisi çok önemliydi. Saran Pehlivan, XIX. yüzyılda KırımTatar tiyatrosunun gelişimine çok büyük katkı sağladı. Celal Meinov’ un büyük gayretli ile oynanan bu oyun, Bahçesaray halkını çok memnun etti.. Oyun sonunda sahnede bulunan oyuncular ve emek verenler defalarca alkışlandılar… 
A.S.Puşkin’in bu eseri daha sonra KırımTatarcası olarak defalarca oynandı. Bir defasında Rus gazetelerinde bir hafta haber oldu. Kötü düşünceli ve niyetli bir Rus gazeteci piyesin performansı ve oyun analizi yerine tiyatronun numarasız olan koltukları sebebi ile seyircilerin anlaşmazlığını skandal bir habe olarak verdi. 

puşkin - hansaray - göz yaşı çeşmesi

puşkin – hansaray – göz yaşı çeşmesi

 

Tiyatronun Kırım’da yeni yeni gelişmeye başlaması ile buna alışık olmayan seyirciler ayakkabılarını çıkarıp, bağdaş kurup oturanlar çoğunlukta idi… Çok kişi ise de tam piyes oynanmasına çok az kaldığında çayhane veya buna benzer dükkanıda olduklarından, oradan haber verilerek çağrılıyorlardı… 
(C.Merinov. C.Kırım’da Tatar tiyatrosu/ Yeni dünya.17 Aralık 1925) (93 )
Ayrıca bu oyun farklı bir şekil aldı. Saran pehlivan eseri az bir zaman sonrası Osman Zaatov, tarafından KırımTatar şiiri olarak yayınlandı.!. 
( 1901-12 S. /Skupoy rıtsar’na Tatarskom//Kırım vestik.1901 No: 1)
Simperepol’un en önemli hocalarından, Osman Zaatov tarafından o günlerin zorluğunda, sabırlı çalışmaları sonuçunda 11.000 bine yakın sözü değerlendirerek KırımTatar sözlüğünü hazırlamak için çok büyük emekler verdi. Bu gün halen bir benzeri dahi KırımTatar dünyasında yazılamamıştır.! ( 94 )
Osman Zaatov’un sözlerini ve sözlüğünü bugün ki dilimizde kullanmak pekala mümkündür… Bu dil dehası Kırım’ın bir çok yetiştirdiği ilmi ve nadir insanlardandı.. KırımTatar dilinin bu gün bile öğrenilmeyen meselelerinde öğrenilmesinde çok yardımcı oldu. XIX. Yüzyılın ikinci yarısında KırımTatar tiyatrosunda bir canlanma görüldü. Bu canlanma hareketinin öncüleri arasında Abdurrahman Kırım Hace ve Abdurrefi gibi yazar ve eğitimciler yer aldılar. Dini eğitim ile birlikte diğer derslerin içinde tiyatronun eğitimini, beraber görülmesi için gayret gösterdiler. Daha sonra bu çalışmalara İsmail Gaspıralı, Hasan Nuri gibi aydınlarda katıldılar… 
Rusya’da ilk olarak (1883) “Tercüman, gazetesi çıkmaya başladı. (95) Bu hareket sosyal alanlarda gelişmeyi hızlandırdı. Tercüman Edebiyatı, (1883-1916) olarak anılır. Türkiye’de Meşrutiyetin ilanından sonra Kırım’da çok değerli, bilim adamları yetişmeye başladı. Bunların arasında Osman Zaatov, çok önemli yer tutmaktadır. Dil konusu ve çevirilerinde çok başarılı işlere imza attı. Kırım’da dilin ne kadar önemli olduğunu kabul ettirdi. Kırım bir vücud ise Osman Zaatov , dili oldu. Çok iyi bir eğitimciydi……
Bu piyeste Baron rolünü Celal Meinov’un kendisi oynadı, çok başarılı bir çizgi çizdi.. Gaspıralı ile Akçura’nın bu çalışmalara çok yardımları oldu. Piyesten bazı diyologlar; 
Ayvaz kaşlarını kaldırmış, yüzü kıpkırmızı;
Ayvaz;
-Yok dedim sana, Söz benim olacak. Bana kahyamısın?
Selime’nin hiç umrunda değildi…Kocası Ayvaz’a gülerek.
Selime;
-Ben sana dedim ki ..! Benim dediğim yoldan ya gidersin, sonrasını ona göre düşün? Ben senin huysuzluğunu çekmek için sana varmadım…!
Ayvaz;
-Uf..! İnsanın karısının olması meğer ne kadar bela ve zor imiş. Efendimiz, ne güzel haklı olarak buyurmuş, kadın kısmı şeytandır, beterdir diye.!
Selime;
-Baksana ! Sanki bana çıfıt, hava atacak. Dört ayağını bir yere getirim…!.
Ayvaz;
-Marifettir ya ! Sen bul ki benim gibi , on sene hakime ; ( Halim ağaya ) hizmet etmiş. Hemde gençliğini orada geçirmiş. her şeyi öğrenmiş adamım.
Selime;
-İlahi belanı bulasın ! Çılgın mecnun! 
Ayvaz; 
Seni murder (Kirli pis) Sen belanı bulasın leş ! Kahpe..!
İşte böyle çok sert şekilde karı koca kavgalarına devam ederler. ( 96 )
1901 yılında İsmail Gaspıralı’nın çalışması ve dostlarının yardımıyla Bahçesaray’da tiyatro topluluğuna ayrı bir bina bulundu. Bu olay ulusal gösteri sanatlarının gelişimde çok önemli bir rol oynadı… 
XX. yüzyılda Rus ve KırımTatar dili çevirileri önem kazandı. A.S.Puşkin, NV.Gogol, Moliere, Namık Kemal ve diğerlerinin eserleri Kırım’da Tatarcaya çevrildi ve sahneye kondu. KırımTatar edebiyatı ve Tiyatro tarihinde A.S. Puşkin’ in çok önemli bir yeri bulunmaktadır.

Svetlana Sevil Kerimova

Svetlana Sevil Kerimova

Facebook Hesabınızla Yorum Yapabilirsiniz

Bilmate